U bevindt zich hier :    Home arrow Affichekunst

Zoeken

Winkelmandje

Bekijk Mandje
Uw mandje is momenteel leeg.

Highlight

Holliger Teppichhaus
Holliger Teppichhaus

Affichekunst

De doorbraak van het affiche als massamedium vond plaats rond 1880. De meest bekende drukvorm, steendruk (ofwel lithografie), was toen ver genoeg ontwikkeld om relatief gemakkelijk grote aantallen van goede kwaliteit te kunnen drukken. Daarnaast waren de arbeidskosten relatief laag, zodat deze arbeidsintensieve productiemethode betaalbaar was. Bovendien steeg de vraag naar goederen door een welvaartsstijging voor grote groepen consumenten, die beantwoord kon worden door rationelere productieprocessen. Affiches waren het eerste massamedium waarmee producenten tegen een relatief lage prijs een breed publiek konden bereiken. De straten van Parijs, Berlijn en Milaan veranderden in een 'galerie van de straat'. Deze dominante rol zou in stand blijven tot aan de Tweede Wereldoorlog, toen radio en televisie de overhand kregen.

Jules Cheret wordt algemeen beschouwd als 'vader van het affiche'. Zijn beelden van vrolijke Parisiennes in lange, kleurrijke jurken met slanke tailles en grote hoeden, staan synoniem voor de periode die nu Belle Epoque wordt genoemd (ca. 1880-1900). Een tijd vol verwachting en optimisme, gevoed door de technologische vooruitgang (auto en electriciteit). Dat de werkelijkheid er voor velen anders uitzag liet met name Theophile Steinlen zien.

Het eerste affiche van Henri de Toulouse-Lautrec voor de Moulin Rouge (1891) sloeg in als een bom toen het in de straten van Parijs verscheen. Het bezorgde het affiche een status als kunst. Met een groot psychologisch inzicht portretteerde hij de artiesten en prostituees in het uitgaansleven van Montmartre. Al vanaf 1895 werden affiches verzameld. De serie Les Maitres de l'Affiche publiceerde maandelijks herdrukken van 5 bekende affiches op een handzaam formaat, die gretig werden gekocht. Het is mede dankzij de verzamelwoede uit die tijd dat er nu nog steeds affiches beschikbaar zijn. Al vroeg verschenen er ook prachtig geïllustreerde boeken met gelithografeerde reproducties zoals Das Moderne Plakat (1896) en Osterreichische Plakatkunst (1916).

Vanaf 1895 werd de stijl Art Nouveau (Jugendstil in het Duits, Nieuwe Kunst in het Nederlands) beeldbepalend. Veelal afbeeldingen van vrouwen in een natuurlijke omgeving vol bloemen met dikke contourlijnen. Alphonse Mucha is veruit het bekendst van de Art Nouveau-kunstenaars. Hij werd op slag beroemd toen hij in 1895 een affiche voor toneelactrice Sarah Bernhardt ontwierp. Andere grote namen waren Eugene Grasset en de Belg Privat Livemont. Art Nouveau werd snel in andere landen overgenomen, maar overal op een andere manier: in Nederland waren de uitingen wat somberder qua beeld, in Italië juist theatraal.

Rond 1905 begon de Art Nouveau haar aantrekkelijkheid te verliezen. In Wenen en Berlijn werd geëxperimenteerd met een strakkere vormgeving die de boodschap krachtiger overbracht. Lucian Bernhard zorgde voor een doorbraak met zijn naturalistische weergave van 2 lucifers tegen een zwarte achtergrond en een merknaam (Priester). Deze stijl wordt Sachplakat genoemd. De kunstenaars van de Wiener Sezession (Moser, Roller, Löffler) pasten strakkere ornamenten en symmetrie toe in hun ontwerpen.

De Eerste Wereldoorlog bewees de waarde van het affiche als propagandamiddel. In Amerika werden in 2 jaar tijd 20 miljoen affiches gedrukt, waarmee o.a. rekruten werden geworven, staatsleningen verkocht en geld ingezameld voor de inwoners van de getroffen landen in Europa.

Ook de nieuw machthebbers in het Rusland van na de revolutie onderkenden de kracht van het affiche. er ontstond daar een geheel nieuwe school, gebaseerd op het constructivisme.

Tussen 1910 en 1925 was in Frankrijk vooral 1 ontwerper dominant: Leonetto Cappiello. Honderden affiches voor vele merkfabrikanten (Peugeot, Campari) werden door hem ontworpen. Vaak waren het fantasiefiguren tegen een donkere achtergrond. Hij was de eerste die echt merken bouwde en wordt daarmee de vader van de moderne reclame genoemd. In Duitsland was Ludwig Hohlwein een overheersende ontwerper, met zijn volstrekt eigen stijl van illustreren.

De modernistische kunststromingen uit het begin van de 20e eeuw resulteerden in een van de meest aansprekende periodes voor de affichekunst: Art Deco. de strakke lijnen, grote kleurvlakken en hoekige typografie vormen samen een helder beeld, bij uitstek geschikt voor reclame. Bekende ontwerpers uit De Art Deco-periode zijn Paul Colin, Charles Loupot, Roger Broders en bovenal A.M. Cassandre.

Na de Tweede Wereldoorlog neemt de betekenis van affiches binnen de commerciële communicatie langzaam af, dankzij de opkomst van radio en televisie. De steendruk wordt verdrongen door offset-drukwerk en in plaats van getekende ontwerpen wordt steeds vaker fotografisch materiaal gebruikt. In de na-oorlogse periode staat met name de Zwitserse school op hoog niveau.